Jakie drzewo liściaste i drzewa szybko rosnące dające cień wybrać?

Planując nasadzenia na nowy sezon, pewnie marzysz, żeby latem wyłożyć się pod rozłożystą koroną własnego drzewa. Często jednak powstrzymuje nas obawa, że na ten upragniony chłód przyjdzie czekać dekadami. Wcale tak nie musi być. Istnieją gatunki, które potrafią zmienić nasłoneczniony plac w zacienioną oazę w zaledwie kilka sezonów. Drzewa szybko rosnące dające cień to grupa roślin o imponującym tempie wzrostu – w przypadku niektórych rekordzistów mówimy nawet o 3 metrach rocznie. Choć prym wiodą tu topole czy egzotyczne drzewa tlenowe, wybór jest znacznie szerszy. Odpowiednio dobrane sadzonki pozwolą ci stworzyć komfortowy mikroklimat i osłonić domowników przed słońcem szybciej, niż się spodziewasz.

Dlaczego warto posadzić szybko rosnące drzewo w swoim ogrodzie?

Wybór drzew o szybkim tempie wzrostu to po prostu inwestycja w twój komfort podczas letnich miesięcy. W upalne dni temperatura w cieniu drzewa jest odczuwalnie niższa niż na otwartej przestrzeni, co czyni ogród miejscem idealnym do wypoczynku nawet w samo południe. Chcąc szybko uzyskać cień, warto postawić na gatunki, które poza pnięciem się w górę, ekspresowo rozbudowują szeroką koronę.

Drzewo w ogrodzie działa jak naturalny parasol, a jego obecność korzystnie wpływa na wilgotność powietrza i ogólny mikroklimat posesji. Aby cieszyć się cieniem w ogrodzie w przeciągu kilku lat, a nie dziesięcioleci, kluczowy jest dobór gatunków o potwierdzonych przyrostach rocznych. Niektóre z nich, jak katalpa czy paulownia, oprócz walorów użytkowych, są niezwykle dekoracyjnym elementem krajobrazu. Pamiętaj jednak, że zanim chwycisz za łopatę, upewnij się, czy dany gatunek polubi twoją glebę i czy będzie miał wystarczająco dużo miejsca na rozwój. System korzeniowy i korona szybko rosnących drzew potrafią być naprawdę ekspansywne.

Liderzy wzrostu wśród rodzimych gatunków liściastych

W naszym krajobrazie królują gatunki od lat cenione za swoją witalność. Bezdyskusyjnym liderem jest tutaj topola (Populus). To drzewo liściaste wyróżnia się niesamowitym tempem wzrostu. W sprzyjających warunkach jej przyrosty mogą wynosić od 1,5 do nawet 3 metrów rocznie. Topola czarna potrafi osiągnąć wysokość 30 metrów, błyskawicznie tworząc wysoką przesłonę. Warto jednak pamiętać, że to potężne drzewo wymagające sporej przestrzeni.

Kolejnym faworytem jest wierzba. Szczególną popularnością cieszy się wierzba płacząca (Salix sepulcralis), która dorasta do 20 metrów wysokości. Jej roczny przyrost waha się od 90 cm do aż 200 cm w jednym sezonie wegetacyjnym. Dzięki malowniczemu pokrojowi i zwisającym pędom wierzba płacząca zapewnia cień i kojarzy się z sielskim, polskim krajobrazem. Jej wzrost łatwo wyregulujesz poprzez przycinanie. Z kolei wierzba biała (Salix alba) to idealny wybór na tereny podmokłe i w pobliżu cieków wodnych, gdzie inne gatunki mogłyby sobie nie poradzić.

Nie zapominajmy o brzozach. Brzoza brodawkowata to gatunek dający szybkie efekty w ogrodzie. Młode egzemplarze przyrastają rocznie o 30–60 cm, ekspresowo osiągając 7–10 metrów wysokości przy koronie o szerokości 5–7 metrów. Coraz częściej w ogrodach pojawia się także brzoza pożyteczna, która zachwyca śnieżnobiałą korą i stanowi wyjątkową ozdobę. Warto wspomnieć też o robinii akacjowej, która w młodości rośnie bardzo dynamicznie – od 0,3 do 0,8 metra, a w optymalnych warunkach nawet do metra rocznie.

Egzotyczne i ozdobne gatunki do nowoczesnych aranżacji

Współczesne ogrody coraz chętniej otwierają się na gatunki spoza Polski, które łączą egzotyczny wygląd z błyskawicznym wzrostem. Prawdziwym fenomenem jest tutaj paulownia omszona (Paulownia tomentosa), znana również jako drzewo tlenowe. Hybrydy paulowni potrafią osiągać przyrosty rzędu 3 metrów rocznie. Jej ogromne liście (15–30 cm) oraz piękne fioletowe kwiaty sprawiają, że jest to roślina szalenie efektowna. Paulownia osiąga docelowo około 20 metrów wysokości, dając dużo cienia dzięki rozłożystym liściom.

Dużym zainteresowaniem cieszy się również surmia bignoniowa, znana szerzej jako katalpa. To średniej wielkości drzewo rośnie szybko – w dobrych warunkach przyrasta od kilkudziesięciu centymetrów do około metra rocznie. Już po 3 latach osiąga wymiary pozwalające na skuteczne osłonięcie strefy wypoczynkowej przed słońcem. Dodatkowym atutem katalpy jest fakt, że jej liście wydzielają olejki eteryczne odstraszające komary, co z pewnością docenisz podczas letnich wieczorów.

Dysponujesz mniejszą przestrzenią? Ciekawym rozwiązaniem będzie sumak octowiec. Choć osiąga maksymalnie 3–3,5 metra wysokości, swój docelowy wzrost uzyskuje w zaledwie 3 lata. Jego parasolowata korona tworzy przyjemną, ażurową przesłonę, a jesienne przebarwienia liści są bardzo dekoracyjne. Trzeba tylko uważać na jego ekspansywny system korzeniowy, który lubi wytwarzać liczne odrosty.

Duże drzewa o gęstych koronach zapewniające głęboki cień

Jeśli zależy ci na uzyskaniu głębokiego, chłodnego cienia, zwróć uwagę na drzewa o gęstych i szerokich koronach. Lipa (na przykład drobnolistna) rośnie stosunkowo szybko, zachwycając bujną koroną i pięknym zapachem w okresie kwitnienia. To drzewo długowieczne, więc z czasem stanie się centralnym punktem twojego ogrodu.

Świetne właściwości zacieniające mają klony. Klon cukrowy i klon srebrzysty słyną ze swojej zdolności do tworzenia głębokiego cienia. Te duże drzewa wymagają sporo miejsca, ale odwdzięczają się spektakularnym wyglądem i szybkim tempem wzrostu. Klon srebrzysty jest szczególnie polecany jako drzewo szybko rosnące dające cień na glebach wilgotnych.

Rozważ również posadzenie tulipanowca. To duże drzewo w młodym wieku rośnie bardzo dynamicznie, osiągając przyrosty rzędu 50–100 cm rocznie (a według niektórych źródeł nawet 80 cm). Tulipanowiec potrzebuje przestrzeni, ale jego unikalne liście i kwiaty przypominające tulipany są powodem, by wygospodarować mu miejsce w dużym ogrodzie. Szybciej od krajowych dębów rośnie natomiast dąb czerwony (Quercus rubra), który osiąga do 30 metrów wysokości i zapewnia solidną osłonę przed promieniami słonecznymi.

Iglaste alternatywy i inne opcje dla miłośników cienia

Choć cień w ogrodzie kojarzy się głównie z drzewami liściastymi, również niektóre gatunki iglaste mogą pełnić tę funkcję, rosnąc przy tym zaskakująco szybko. Rekordzistą jest tutaj modrzew europejski (Larix decidua). To jeden z najszybciej rosnących iglaków, który przyrasta rocznie nawet o 100–150 cm. Między 5. a 20. rokiem życia jego roczny przyrost dochodzi do 1 metra. Docelowo osiąga 40–50 metrów, zrzucając igły na zimę, co pozwala na dostęp światła w chłodniejszych miesiącach.

Innym szybko rosnącym drzewem iglastym jest sosna wejmutka. W młodym wieku przybywa jej ponad 60 cm rocznie, a między 10. a 15. rokiem życia tempo wzrostu może przekraczać 1 metr. Po 40 latach osiąga około 18 metrów wysokości. Drzewa te, mimo innego pokroju niż liściaste, mogą skutecznie zacienić wybrane fragmenty ogrodu lub tworzyć wysokie osłony w formie szpalerów.

Oto zestawienie wybranych gatunków i ich szacunkowych rocznych przyrostów, które ułatwią ci podjęcie decyzji:

• Topola – 1,5–3 m rocznie (najszybszy wzrost),
• Wierzba płacząca – 90–200 cm rocznie,
• Modrzew europejski – 100–150 cm rocznie,
• Paulownia (drzewo tlenowe) – do 3 m rocznie (w przypadku hybryd),
• Tulipanowiec – 50–100 cm rocznie,
• Robinia akacjowa – 30–100 cm rocznie,
• Sosna wejmutka – 60–100 cm rocznie.

Zielony parasol w zasięgu ręki

Wybór odpowiedniego drzewa to podstawa szybkiej metamorfozy ogrodu. Niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na rodzimą brzozę, potężną topolę czy egzotyczną katalpę, możemy być pewni, że natura szybko wynagrodzi nam trud włożony w sadzenie. Drzewa szybko rosnące dające cień to rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie czas i chcą widzieć efekty niemal natychmiast. Pamiętając o zapewnieniu im odpowiedniego stanowiska i pielęgnacji, już po kilku latach od posadzenia będziemy mogli cieszyć się własnym, zielonym azylem, chroniącym przed upałem i wzrokiem sąsiadów.